Smartengeld berekenen
Smartengeld berekenen gebeurt in vier stappen: uw letsel wordt medisch vastgesteld, ingedeeld in een letselcategorie, vergeleken met eerdere rechterlijke uitspraken, en vervolgens naar boven of beneden bijgesteld op basis van uw persoonlijke omstandigheden. Er bestaat geen vaste formule, het is een onderbouwde vergelijking.
Op deze pagina leest u precies hoe die vier stappen werken, inclusief een rekenvoorbeeld. Met de tool hieronder maakt u alvast zelf een eerste inschatting.
Smartengeld calculator: bereken direct een indicatie
Onze smartengeld calculator werkt met de letselcategorieën uit het Smartengeldboek en met bandbreedtes uit vergelijkbare rechterlijke uitspraken. U beantwoordt twee vragen over uw letsel en krijgt direct een indicatie.
Houd er rekening mee dat een online calculator alleen kijkt naar het type letsel. De persoonlijke omstandigheden die het bedrag in de praktijk vaak met tientallen procenten verhogen of verlagen, kan geen enkele tool meewegen. Verderop op deze pagina leest u welke factoren dat zijn.
Dit is een indicatie, geen berekening van uw zaak. Wilt u weten wat in uw situatie realistisch is? Vraag een gratis inschatting aan — onze juristen doen dit dagelijks en de kosten worden betaald door de aansprakelijke partij.
Hoe wordt smartengeld berekend?
Smartengeld vergoedt immateriële schade: pijn, verdriet, angst en gederfde levensvreugde. Dat laat zich niet optellen zoals een ziekenhuisrekening. De wet (artikel 6:106 BW) geeft de rechter daarom de ruimte om een bedrag vast te stellen “naar billijkheid”.
In de praktijk betekent dat: vergelijken met wat rechters in soortgelijke zaken hebben toegekend, en dat bedrag aanpassen aan uw situatie. Dat gaat in vier stappen.
Stap 1 — Uw letsel medisch vaststellen
De berekening begint bij een objectief beeld van het letsel: de diagnose, de behandelingen die u heeft ondergaan, de hersteltijd en de klachten die blijven.
Vaak wordt gewacht op de medische eindsituatie: het moment waarop uw letsel is genezen of waarop vaststaat dat verdere verbetering niet meer te verwachten is. Pas dan is duidelijk wat de blijvende gevolgen zijn — en die wegen zwaar mee. Een enkelbreuk die volledig geneest, levert een heel ander bedrag op dan dezelfde breuk met 10% blijvend functieverlies.
Wachten op de eindsituatie betekent niet dat u tot die tijd niets krijgt. Uw belangenbehartiger vraagt bij de aansprakelijke verzekeraar een voorschot aan, zodat u de kosten die u nu al maakt kunt betalen.
Stap 2 — Het letsel indelen in een categorie
Rechters en letselschadejuristen delen letsel in naar ernst en naar lichaamsdeel of aandoening — hoofd- en hersenletsel, orthopedisch letsel, zintuiglijk letsel, psychisch letsel, littekens, en zo verder. Binnen elke groep bestaan gradaties van gering tot zeer ernstig.
Die indeling bepaalt in welke bandbreedte uw zaak valt. Bekijk de bandbreedtes per letseltype als u wilt weten waar uw letsel ongeveer uitkomt.
Stap 3 — Vergelijken met eerdere uitspraken
Nederland kent geen tarieventabel voor smartengeld. Wat er wél is: het Smartengeldboek van de ANWB, een verzameling van honderden rechterlijke uitspraken, gerangschikt per letselsoort. Juristen, verzekeraars en rechters gebruiken dit werk om te bepalen wat in een vergelijkbare zaak is toegekend.
Uw zaak wordt naast die uitspraken gelegd. Hoe dichter een eerdere zaak bij de uwe ligt, vergelijkbaar letsel, vergelijkbare leeftijd, vergelijkbare gevolgen, hoe zwaarder die weegt.
Bedragen uit oudere uitspraken worden geïndexeerd naar het huidige prijspeil. Een toekenning van €20.000 uit 2010 staat niet gelijk aan €20.000 vandaag.
Meer over het Smartengeldboek van de ANWB · Bekijk voorbeelden van toegekende bedragen
Stap 4 — Op- en afslagen toepassen
De bandbreedte uit stap 3 is het vertrekpunt, niet de uitkomst. Vervolgens wordt gekeken naar uw persoonlijke situatie. Dit is de stap waar de meeste ruimte zit, en waar het verschil tussen een goede en een matige onderhandeling zichtbaar wordt.
Zie de tabel in de volgende sectie voor de factoren die meewegen.
Wettelijke rente over smartengeld
Uw recht op smartengeld ontstaat op de dag van het ongeval, niet op de dag dat de zaak wordt afgewikkeld. Over de tussenliggende periode heeft u recht op wettelijke rente. Bij een zaak die drie jaar loopt, kan dat een substantieel bedrag zijn bovenop het smartengeld zelf.
Wat verhoogt of verlaagt het smartengeldbedrag?
| Factor | Werkt verhogend als… | Werkt verlagend als… |
|---|---|---|
| Blijvende beperkingen | u blijvend functieverlies of chronische pijn houdt | u volledig herstelt zonder restklachten |
| Leeftijd | u jong bent en dus levenslang met de gevolgen leeft | het letsel op latere leeftijd ontstaat |
| Duur van het herstel | het herstel jaren duurt of nooit voltooid is | u binnen enkele maanden hersteld bent |
| Gevolgen voor werk | u uw beroep niet meer kunt uitoefenen | u uw werk volledig kunt hervatten |
| Gevolgen voor privéleven | sport, hobby’s of relaties wegvallen | uw dagelijks leven grotendeels intact blijft |
| Zichtbaarheid | u ontsierende littekens in het gezicht houdt | het letsel niet zichtbaar is |
| Psychische gevolgen | er sprake is van PTSS, angst of depressie | er geen psychische klachten zijn |
| Mate van schuld | de tegenpartij opzettelijk of zeer roekeloos handelde | er sprake was van een ongelukkige samenloop |
| Houding van de tegenpartij | aansprakelijkheid lang wordt ontkend of het proces onnodig wordt gerekt | aansprakelijkheid snel wordt erkend |
| Eigen schuld | — | u zelf mede heeft bijgedragen aan het ongeval |
Deze factoren worden niet opgeteld tot een som. Ze worden gewogen. Twee slachtoffers met exact dezelfde breuk kunnen daardoor een bedrag krijgen dat een factor twee verschilt.
Rekenvoorbeeld: smartengeld berekenen bij een enkelbreuk
Om te laten zien hoe de vier stappen in de praktijk uitpakken, hieronder een uitgewerkt voorbeeld. De situatie is fictief, de werkwijze is echt.
De situatie: een vrouw van 34 wordt op de fiets aangereden door een auto die geen voorrang verleent. Zij loopt een gecompliceerde enkelbreuk op, ondergaat twee operaties en revalideert negen maanden. Zij houdt 8% blijvend functieverlies en kan niet meer hardlopen — voor het ongeval liep zij drie keer per week.
Stap 1 — Medische eindsituatie. Na achttien maanden stelt de medisch adviseur vast dat verdere verbetering niet te verwachten is. Het blijvende functieverlies staat daarmee vast.
Stap 2 — Categorie. Het letsel valt onder orthopedisch letsel, subcategorie middelzwaar enkelletsel: een breuk met blijvende maar beperkte gevolgen.
Stap 3 — Vergelijkbare uitspraken. In het Smartengeldboek liggen toekenningen voor deze categorie tussen ongeveer €12.000 en €24.000, geïndexeerd naar het huidige prijspeil.
Stap 4 — Op- en afslagen.
- Haar leeftijd werkt verhogend: zij leeft nog decennia met de beperking.
- Het wegvallen van hardlopen als vaste bezigheid werkt verhogend.
- Zij kan haar werk volledig hervatten — dat weegt niet verhogend.
- De verzekeraar erkent aansprakelijkheid binnen zes weken — geen opslag wegens procesgedrag.
Uitkomst: een smartengeldbedrag in de bovenste helft van de bandbreedte, rond €19.000. Daar komt wettelijke rente bovenop, gerekend vanaf de dag van het ongeval.
Zou dezelfde vrouw haar beroep als fysiotherapeut niet meer kunnen uitoefenen, dan schuift het bedrag richting de bovengrens of daarboven. Zou zij volledig herstellen zonder restklachten, dan komt zij ruim onder €12.000 uit. Meer lezen over smartengeld bij een enkelbreuk? Bekijk onze pagina.
Kunt u zelf uw smartengeld berekenen?
U kunt zelf een goede eerste indicatie maken, met de tool bovenaan deze pagina, of door het Smartengeldboek te raadplegen. Dat boek is voor iedereen toegankelijk.
De ANWB zelf zegt daarover dat een niet-deskundige het boek kan gebruiken ter informatie en als indicatie, maar adviseert om voor de beoordeling van de schade deskundige hulp in te schakelen.
Er zijn drie dingen die u zelf lastig kunt inschatten:
1. In welke categorie uw letsel precies valt. De grens tussen “middelzwaar” en “ernstig” scheelt vaak een factor twee in bedrag, en hangt af van medische details die zonder ervaring moeilijk te wegen zijn.
2. Hoe zwaar uw persoonlijke omstandigheden meetellen. Een rekentool kent uw leeftijd, beroep, hobby’s en gezinssituatie niet — precies de factoren die het verschil maken.
3. Wat er in de onderhandeling haalbaar is. Smartengeld wordt zelden door een rechter vastgesteld. In de meeste zaken komt het bedrag tot stand in onderhandeling met de verzekeraar van de tegenpartij. Die begint standaard laag. Wat u uiteindelijk krijgt, hangt mede af van hoe goed de claim is onderbouwd.
Dat laatste punt wordt vaak onderschat. Een goed gedocumenteerd dossier — medische stukken, een dagboek van klachten, verklaringen over wat u niet meer kunt — verhoogt het uiteindelijke bedrag meer dan welke rekenmethode ook.
Zij gingen u voor…
Wij berekenen uw smartengeld — kosteloos
Onze letselschadejuristen berekenen dagelijks smartengeld. Zij werken met het Smartengeldboek, met actuele jurisprudentie en met een medisch adviseur die de blijvende gevolgen van uw letsel objectief vaststelt.
De kosten van juridische bijstand worden bij een erkende aansprakelijkheid betaald door de tegenpartij. Voor u is onze hulp gratis.
Alle belangenbehartigers van Letselschade.nl zijn aangesloten bij het Nationaal Keurmerk Letselschade.
Veelgestelde vragen over het berekenen van smartengeld
Hoe lang duurt het voordat mijn smartengeld berekend kan worden?
De definitieve berekening kan pas als de medische eindsituatie is bereikt. Bij licht letsel is dat vaak binnen een jaar, bij ernstig of blijvend letsel kan het twee jaar of langer duren. In de tussentijd kan een voorschot worden aangevraagd bij de aansprakelijke verzekeraar.
Is er een vaste formule om smartengeld te berekenen?
Nee. De wet bepaalt in artikel 6:106 BW dat de rechter het bedrag naar billijkheid vaststelt. In de praktijk gebeurt dat door vergelijking met eerdere uitspraken in soortgelijke zaken, waarna het bedrag wordt aangepast aan de persoonlijke omstandigheden.
Waarom geven online calculators zulke brede bandbreedtes?
Omdat een calculator alleen weet welk type letsel u heeft. Leeftijd, beroep, blijvende beperkingen en de gevolgen voor uw dagelijks leven bepalen mede waar binnen die bandbreedte u uitkomt — en die informatie kan een tool niet wegen.
Wordt smartengeld apart van de rest van mijn schade berekend?
Ja. Smartengeld vergoedt immateriële schade. Daarnaast heeft u recht op vergoeding van materiële schade: medisch kosten, inkomensverlies, huishoudelijke hulp, reiskosten en meer. Die posten worden apart berekend en opgeteld. Bekijk de 25 schadeposten bij letselschade.
Krijg ik rente over mijn smartengeld?
Ja. Uw vordering ontstaat op de dag van het ongeval, dus over de periode tot de uitbetaling loopt wettelijke rente. Bij langlopende zaken kan dat aanzienlijk oplopen.
Kan het smartengeld later nog worden aangepast?
Nadat u een vaststellingsovereenkomst heeft getekend, is de zaak in beginsel definitief afgewikkeld. Daarom is het belangrijk om niet te tekenen voordat de medische eindsituatie vaststaat en alle gevolgen in beeld zijn.
Moet ik belasting betalen over mijn smartengeld?
Smartengeld wordt niet gezien als inkomen. Voor de gevolgen voor uw vermogen en eventuele toeslagen geldt een aparte regeling. Lees meer over belasting bij een letselschadevergoeding.
Verder lezen?
- Hoeveel smartengeld kan ik verwachten? — bandbreedtes per letseltype
- Voorbeelden van toegekende smartengeldbedragen — echte zaken uit onze praktijk
- Het Smartengeldboek van de ANWB — de bron achter de berekening
- Richtlijn licht letsel — voor letsel met kort herstel
- Smartengeld bij whiplash
- Wat is smartengeld? — de basis
Contact
U kunt ons telefonisch bereiken van maandag t/m vrijdag tussen 09:00 en 17.15 uur. Buiten deze tijden kunt u het contactformulier invullen of de chatbot gebruiken om uw casus aan te melden.
Tijdens openingstijden binnen een uur een reactie, u heeft direct duidelijkheid. Buiten kantooruren, in het weekend of rondom feestdagen, is dit direct de volgende werkdag.
