Smartengeld bij letselschade
Wij regelen kosteloos de schadevergoeding!
Pagina bijgewerkt: 24-08-2026
Smartengeld is de vergoeding voor immateriele schade: pijn, verdriet, angst en verlies van levensvreugde na een ongeval waar iemand anders aansprakelijk voor is. De bedragen lopen in Nederland uiteen van enkele honderden euro’s bij licht letsel tot ruim boven de honderdduizend euro bij zeer ernstig blijvend letsel.
Wie door toedoen van een ander letsel oploopt, heeft naast vergoeding van de materiele kosten vaak ook recht op smartengeld. Op deze pagina leest u wat smartengeld precies is, wanneer u er recht op heeft, hoe u het claimt en binnen welke termijn u in actie moet komen.
Letselschade.nl helpt u hier kosteloos bij. Onze juristen worden betaald door de aansprakelijke partij, niet door u.
Wat is smartengeld?
Smartengeld is de gangbare term voor wat de wet immateriele schade noemt. De grondslag staat in artikel 6:106 van het Burgerlijk Wetboek: wie lichamelijk letsel oploopt, in zijn eer of goede naam wordt geschaad of op andere wijze in zijn persoon is aangetast, heeft recht op een naar billijkheid vast te stellen vergoeding.
Het gaat dus nadrukkelijk om schade die niet in een rekening of bonnetje is uit te drukken. Denk aan:
- pijn tijdens het ongeval, de behandeling en het herstel
- blijvende littekens of verminking
- angstklachten, slapeloosheid of PTSS na een schokkende gebeurtenis
- het niet langer kunnen uitoefenen van uw werk, hobby’s of sport
- verlies van levensvreugde en beperkingen in het dagelijks leven
Smartengeld staat los van uw materiele schade: verlies van inkomen, medische kosten, reiskosten, huishoudelijke hulp en aanpassingen aan uw woning. Die posten worden apart berekend en komen daar bovenop. Samen vormen ze uw totale letselschadevergoeding.
Wat smartengeld nadrukkelijk niet is: een prijskaartje aan wat u is overkomen. Het is bedoeld als verzachting, en het is eerlijk om te zeggen dat het het leed nooit wegneemt.
Smartengeld, affectieschade en shockschade: wat is het verschil?
Deze drie begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, maar het zijn juridisch verschillende dingen.
Smartengeld krijgt het slachtoffer zelf, voor het eigen leed dat volgt uit het eigen letsel.
Affectieschade is de vergoeding voor naasten en nabestaanden van iemand die is overleden of ernstig en blijvend letsel heeft opgelopen. Sinds 1 januari 2019 bestaat hier een wettelijk recht op. Anders dan bij smartengeld gaat het om vaste bedragen, vastgelegd in het Besluit vergoeding affectieschade, die afhangen van de relatie tot het slachtoffer en van de aard van de gebeurtenis. De kring van rechthebbenden is beperkt: partners, ouders, kinderen en enkele andere nauw betrokkenen.
Meer lezen over affectieschade? Bekijk dan ons artikel.
Shockschade is iets anders. Dat is de schade van iemand die zelf psychisch letsel oploopt door de directe confrontatie met een ernstig ongeval of de gevolgen daarvan, bijvoorbeeld een ouder die getuige is van het ongeval van een kind. Hiervoor is een vastgestelde psychiatrische aandoening vereist. De Hoge Raad heeft de eisen hiervoor in 2022 verduidelijkt en op onderdelen versoepeld. Alles over shockschade en of u er recht op heeft leest u op onze pagina.
In de praktijk komt het voor dat iemand recht heeft op meer dan een van deze drie. Een ouder die het ongeval van een kind heeft zien gebeuren kan zowel affectieschade als shockschade vorderen. Onze juristen beoordelen kosteloos welke posten in uw situatie spelen.
Mr. Maarten Schikhof is NIVRE Register-Expert en Senior Letselschadejurist bij LetselSchade.nl
Wanneer heeft u recht op smartengeld?
Om aanspraak te maken op smartengeld moet aan drie voorwaarden zijn voldaan:
- Er is een aansprakelijke partij. Iemand anders is juridisch verantwoordelijk voor wat er is gebeurd.
- Er is causaal verband. Uw letsel is een gevolg van die gebeurtenis.
- Er is daadwerkelijk letsel. Lichamelijk letsel, of aantoonbaar psychisch letsel.
Ontbreekt de aansprakelijke partij, bijvoorbeeld bij een eenzijdig ongeval, dan kan een aanvullende verzekering zoals een Schadeverzekering voor Inzittenden (SVI) soms uitkomst bieden.
Smartengeld na een verkeersongeval
Bij een aanrijding waarbij een andere weggebruiker schuld heeft, is de aansprakelijkheid vaak relatief snel vast te stellen. Voor fietsers, voetgangers en andere kwetsbare verkeersdeelnemers geldt bovendien extra bescherming, ook als zij zelf een deel van de schuld dragen.
Smartengeld na een bedrijfsongeval
Uw werkgever heeft een vergaande zorgplicht voor een veilige werkomgeving. Loopt u letsel op door een onveilige situatie, gebrekkig materieel of een fout van een collega, dan is de werkgever in beginsel aansprakelijk. Die werkgeversaansprakelijkheid gaat ver: de werkgever moet aantonen dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan, niet andersom.
Lees meer over smartengeld na een bedrijfsongeval.
Smartengeld na een medische fout
Bij schade door nalatigheid of een vergissing van een zorgverlener geldt een zwaardere bewijslast. Er moet worden aangetoond dat de zorgverlener niet heeft gehandeld zoals een redelijk bekwaam vakgenoot in dezelfde omstandigheden zou hebben gedaan. Vaak is hiervoor een medisch haalbaarheidsonderzoek nodig.
Lees meer over letselschade door een medische fout.
Smartengeld na geweld of mishandeling
Bij opzettelijk toegebracht letsel kunt u de dader civielrechtelijk aansprakelijk stellen, en u kunt zich als benadeelde partij voegen in het strafproces. Is de dader onbekend of niet in staat te betalen, dan biedt het Schadefonds Geweldsmisdrijven een alternatief.
Lees meer over smartengeld na mishandeling.
Welke letselcategorieen onderscheidt de rechtspraak?
Rechters delen letsel bij het vaststellen van smartengeld grofweg in vier categorieen in. Die indeling bepaalt in welke orde van grootte een vergoeding valt; de precieze hoogte hangt daarna af van uw persoonlijke situatie.
| Categorie | Kenmerken | Voorbeelden van letsel |
|---|---|---|
| Licht letsel | Volledig herstel binnen enkele weken tot maanden, geen blijvende beperkingen | Gebroken neus, gebroken vinger, gebroken rib |
| Matig letsel | Langduriger herstel, tijdelijke arbeidsongeschiktheid, lichte restklachten | Gebroken pols, gebroken enkel, hersenschudding, whiplash |
| Zwaar letsel | Blijvende beperkingen, langdurige of gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid | Gebroken heup, oogletsel, gehoorschade, PTSS |
| Zeer zwaar letsel | Ernstig en blijvend, ingrijpende gevolgen voor het dagelijks leven | Dwarslaesie, amputatie, blijvende invaliditeit |
Binnen elke categorie kijkt de rechter naar de ernst en de duur van de klachten, uw leeftijd, de gevolgen voor werk en gezinsleven, en naar eerdere uitspraken in vergelijkbare zaken. Die uitspraken zijn gebundeld in de Smartengeldgids van de ANWB.
Wilt u zien welke bedragen rechters in concrete zaken hebben toegekend? Bekijk dan onze voorbeelden van uitgekeerde smartengeldbedragen. Wilt u een indicatie voor uw eigen situatie, gebruik dan de tool om smartengeld te berekenen.
Meld eenvoudig uw letselschade
We kunnen u binnen 1 minuut vertellen of u mogelijk recht hebt op een letselschadevergoeding. Wij geven u gratis advies en helpen u bij het verkrijgen van een rechtvaardige vergoeding voor het opgelopen letsel.
Hoe claimt u smartengeld?
Het claimen van smartengeld verloopt in de praktijk via de volgende stappen:
- Schakel medische hulp in. Laat uw letsel zo snel mogelijk vastleggen door een arts. Het medisch dossier is later uw belangrijkste bewijs.
- Verzamel bewijs. Denk aan het politierapport, foto’s van de situatie en van uw letsel, getuigenverklaringen en een ongevalsmelding bij de werkgever.
- Stel de tegenpartij aansprakelijk. Dit gebeurt schriftelijk. Uw jurist doet dit voor u en zorgt dat de aansprakelijkstelling juridisch klopt.
- Vraag een voorschot aan. Zodra de aansprakelijkheid is erkend, kan er een voorschot worden uitgekeerd. Dat is belangrijk, want een letselschadezaak loopt vaak langer dan de kosten kunnen wachten.
- Wacht de medische eindtoestand af. Smartengeld wordt pas definitief vastgesteld als duidelijk is wat blijvend is en wat niet. Te vroeg schikken kost u geld.
- Onderhandel en wikkel af. Uw jurist onderhandelt met de verzekeraar. De uitkomst wordt vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst.
Over het uiteindelijke bedrag wordt bovendien wettelijke rente berekend, vanaf de dag van het ongeval. Bij zaken die jaren lopen, is dat een substantieel bedrag dat vaak wordt vergeten.
De kosten van uw jurist worden betaald door de aansprakelijke partij. Onze hulp is voor u kosteloos.
Binnen welke termijn moet u smartengeld claimen?
Wacht niet te lang. Een vordering tot schadevergoeding verjaart in beginsel vijf jaar nadat u bekend bent geworden met zowel de schade als de aansprakelijke persoon. Daarnaast geldt een absolute termijn van twintig jaar na de gebeurtenis zelf.
Er is een belangrijke uitzondering die veel mensen verrast: claimt u rechtstreeks bij de WAM-verzekeraar van de tegenpartij na een verkeersongeval, dan geldt een kortere termijn. Die directe actie verjaart eerder dan de vordering op de veroorzaker zelf.
De termijn kan worden gestuit, onderbroken, door de tegenpartij tijdig schriftelijk aansprakelijk te stellen. Twijfelt u of uw termijn nog loopt, neem dan vandaag contact op. Het kost u niets om het te laten controleren, en een verjaarde vordering is definitief verloren.
Is smartengeld belastingvrij?
Ja. De Belastingdienst ziet smartengeld niet als loon of inkomen, dus u betaalt er geen inkomstenbelasting over. U ontvangt het bedrag netto.
Wel zijn er twee dingen om rekening mee te houden. Het bedrag telt na ontvangst mee als vermogen in box 3, wat gevolgen kan hebben zodra u boven het heffingsvrije vermogen uitkomt. En het kan doorwerken in inkomensafhankelijke regelingen zoals huurtoeslag, zorgtoeslag of een bijstandsuitkering.
In een aantal situaties kan een letselschadevergoeding bij de beoordeling van een uitkering buiten beschouwing worden gelaten. Of dat in uw geval geldt, hangt af van uw specifieke situatie. Onze specialisten leggen u dit vooraf uit, zodat u niet achteraf voor verrassingen komt te staan.
Meer hierover leest u op onze pagina over letselschadevergoeding en belasting.
Zij gingen u voor...
Veelgestelde vragen over smartengeld
Hoelang duurt het voordat smartengeld wordt uitbetaald? Dat hangt af van de complexiteit van uw zaak. Bij lichter letsel kan er binnen enkele maanden een voorschot worden betaald. Bij ernstig letsel wordt het definitieve smartengeld pas vastgesteld als de medische eindtoestand is bereikt, en dat kan langer duren.
Kan ik smartengeld krijgen zonder lichamelijk letsel? Ja. Ook bij psychisch letsel zoals PTSS of een ernstige angststoornis kunt u recht hebben op smartengeld, mits het verband met de gebeurtenis aantoonbaar is. Er gelden dan wel zwaardere eisen aan het bewijs.
Wordt het bedrag aangepast als mijn situatie verslechtert? Zolang de zaak niet is afgewikkeld wel. Is er eenmaal een vaststellingsovereenkomst getekend, dan is de zaak in beginsel definitief gesloten. Dat is precies de reden om niet te vroeg te schikken.
Krijg ik smartengeld als ik zelf ook een deel schuld heb? Vaak wel, maar dan wordt het bedrag verminderd naar rato van uw eigen schuld. Voor kwetsbare verkeersdeelnemers gelden hierbij gunstiger regels.
Heb ik een advocaat nodig om smartengeld te claimen? Niet per se, maar zelf onderhandelen met een verzekeraar levert in de praktijk vrijwel altijd een lager bedrag op. Omdat de tegenpartij uw juridische kosten betaalt, kost professionele bijstand u niets.
Staat uw vraag er niet tussen? Neem contact met ons op.
Bel mij terug!
Contact
U kunt ons telefonisch bereiken van maandag t/m vrijdag tussen 09:00 en 17.15 uur. Buiten deze tijden kunt u het contactformulier invullen of de chatbot gebruiken om uw casus aan te melden.
Tijdens openingstijden binnen een uur een reactie, u heeft direct duidelijkheid. Buiten kantooruren, in het weekend of rondom feestdagen, is dit direct de volgende werkdag.
