Ongeluk met alcohol op: verzekering, aansprakelijkheid en schadevergoeding

Wie een ongeval veroorzaakt met alcohol op, is niet automatisch in iedere situatie volledig aansprakelijk, maar alcoholgebruik weegt zwaar mee bij de beoordeling van schuld, causaal verband en verzekering. De WA-verzekeraar moet de schade van een slachtoffer vaak eerst vergoeden, maar kan het uitgekeerde bedrag onder voorwaarden verhalen op de bestuurder of verzekeringnemer. Eigen schade aan de auto wordt bij een WA-verzekering niet vergoed en kan bij casco, allrisk, SVI of inzittendenverzekeringen worden uitgesloten als alcohol in het spel was. Bij een eenzijdig ongeval met alcohol blijft de bestuurder vaak zelf met de schade zitten. Bent u slachtoffer van een dronken bestuurder, dan kunt u doorgaans schadevergoeding claimen voor onder meer medische kosten, inkomensverlies, hulp in huis en smartengeld.

Voor ervaren bestuurders geldt in Nederland een alcohollimiet van 0,5 promille. Voor beginnende bestuurders geldt een lagere limiet van 0,2 promille. Ook als iemand onder de grens blijft, kan rijden gevaarlijk of verwijtbaar zijn wanneer alcohol de rijvaardigheid beïnvloedt. De Wegenverkeerswet verbiedt het besturen van een voertuig wanneer iemand door alcohol, drugs of andere stoffen niet meer behoorlijk kan rijden.

Bij een verkeersongeval kan alcohol op verschillende manieren relevant zijn:

• de politie kan een blaastest of bloedonderzoek uitvoeren;
• de verzekeraar kan polisvoorwaarden controleren;
• het alcoholgebruik kan invloed hebben op de aansprakelijkheid;
• de bestuurder kan strafrechtelijk worden vervolgd;
• de verzekeraar kan proberen uitgekeerde schade terug te halen.

Daarom is het belangrijk om na een ongeval bewijs goed vast te leggen. Bekijk hiervoor ook de uitleg over schadeformulier invullen zonder tegenpartij.

Alcoholgebruik betekent niet automatisch dat de bestuurder in alle gevallen aansprakelijk is voor alle schade. De toedracht van het ongeval blijft belangrijk. Wel maakt alcohol de positie van de bestuurder vaak veel moeilijker.

Als een bestuurder onder invloed reed en daarna een ongeval veroorzaakte, kan sneller worden aangenomen dat hij of zij onveilig heeft gereden. De norm tegen rijden onder invloed is er juist om verkeersongevallen te voorkomen. In juridische procedures kan dat bewijsrechtelijk zwaar wegen.

Voorbeelden waarin de bestuurder onder invloed vaak aansprakelijk zal zijn:

• de bestuurder rijdt achterop een ander voertuig;
• de bestuurder verleent geen voorrang;
• de bestuurder raakt de controle over het voertuig kwijt;
• de bestuurder slingert, rijdt te hard of reageert te laat;
• de bestuurder veroorzaakt een eenzijdig ongeval met letsel bij een passagier.

Toch moet per situatie worden bekeken wat er precies is gebeurd. Soms speelt ook gedrag van een andere verkeersdeelnemer een rol. Dan kan sprake zijn van gedeeltelijke aansprakelijkheid of eigen schuld.

Lees voor de algemene regels ook de pagina over aansprakelijkheid bij letselschade.

Bent u aangereden door een bestuurder die alcohol had gedronken? Dan kunt u uw schade meestal verhalen op de WA-verzekeraar van het voertuig. De WAM-verzekering is er om slachtoffers van verkeersongevallen te beschermen. Een verzekeraar kan een polisuitsluiting, zoals een alcoholclausule, meestal niet tegenwerpen aan het slachtoffer.

Dat betekent: het slachtoffer krijgt de schade in veel gevallen vergoed, terwijl de verzekeraar daarna kan beoordelen of zij het bedrag kan terughalen bij de bestuurder of verzekeringnemer.

Heeft u letselschade opgelopen? Dan kan uw schade bestaan uit medische kosten, reiskosten, inkomensverlies, huishoudelijke hulp, studievertraging, beschadigde spullen en smartengeld. Bekijk ook het overzicht met schadeposten bij letselschade en de uitleg over smartengeld.

Is de veroorzaker niet verzekerd, dan is er geen gewone WA-verzekeraar die de schade namens hem of haar afhandelt. In dat geval kan het Waarborgfonds Motorverkeer onder voorwaarden uitkomst bieden. Dat geldt bijvoorbeeld bij schade door een onbekend, onverzekerd of gestolen motorvoertuig.

Bij letselschade is het belangrijk om snel bewijs te verzamelen:

• noteer kenteken, merk, kleur en kenmerken van het voertuig;
• vraag getuigen om gegevens;
• maak foto’s van de situatie;
• doe aangifte of melding bij de politie;
• bewaar medische informatie;
• meld de schade tijdig.

Meer hierover staat op de pagina over schade door een onverzekerde automobilist.

Heeft u zelf met alcohol op een ongeluk veroorzaakt? Dan moet onderscheid worden gemaakt tussen schade van anderen en uw eigen schade.

De schade van het slachtoffer wordt vaak eerst door de WA-verzekeraar vergoed. Dat is de beschermingsgedachte achter de WAM. Maar daarmee bent u als bestuurder nog niet klaar. Als alcoholgebruik volgens de polisvoorwaarden is uitgesloten, kan de verzekeraar proberen de betaalde schade op u te verhalen. Artikel 15 WAM geeft daarvoor onder voorwaarden een verhaalsrecht.

Dat kan financieel zeer ingrijpend zijn. Bij letselschade kan de schadevergoeding namelijk bestaan uit jarenlange inkomensschade, medische kosten, huishoudelijke hulp en smartengeld.

Ja, dat kan in bepaalde gevallen. Dit wordt ook wel regres of verhaal genoemd.

De verzekeraar betaalt dan eerst het slachtoffer en probeert daarna het bedrag terug te krijgen van de bestuurder of verzekeringnemer. Of dat mag, hangt af van de polisvoorwaarden, de rol van de bestuurder, de vraag wie verzekeringnemer was en of de bestuurder te goeder trouw mocht aannemen dat zijn aansprakelijkheid verzekerd was. De Hoge Raad heeft bevestigd dat artikel 15 WAM hierbij belangrijk is.

Praktisch betekent dit: veroorzaakte u met alcohol op een ongeval, ga er dan niet zomaar vanuit dat de verzekering alles definitief voor u betaalt.

Bij een gewone WA-verzekering wordt schade aan uw eigen auto nooit vergoed. WA dekt alleen schade die u met uw voertuig aan anderen veroorzaakt.

Heeft u beperkt casco of allrisk? Dan hangt vergoeding af van de polisvoorwaarden. Veel verzekeraars sluiten schade uit wanneer de bestuurder onder invloed was of meer alcohol had gedronken dan wettelijk toegestaan. Ook een schadeverzekering inzittenden of ongevallenverzekering kan uitsluitingen bevatten bij alcoholgebruik.

Kort gezegd:

Controleer daarom altijd de polisvoorwaarden.

Zat u als passagier in de auto bij iemand die alcohol had gedronken en raakte u gewond? Dan kunt u vaak schadevergoeding claimen via de WA-verzekeraar van de auto.

Wel kan de verzekeraar stellen dat u eigen schuld heeft, bijvoorbeeld als u wist of had moeten weten dat de bestuurder te veel had gedronken en toch instapte. Ook het niet dragen van een gordel kan invloed hebben op de hoogte van de vergoeding.

Dat betekent niet dat u automatisch geen recht heeft op schadevergoeding. De schade kan wel gedeeltelijk worden verminderd als uw eigen gedrag heeft bijgedragen aan het ontstaan of de ernst van het letsel.

Ook dan is het antwoord niet automatisch “geen vergoeding”. Het gaat om de vraag of uw alcoholgebruik heeft bijgedragen aan het ontstaan van het ongeval of aan de ernst van uw letsel.

Voorbeeld: u staat stil voor een rood verkeerslicht en wordt van achteren aangereden. Als uw alcoholgebruik geen rol speelde bij het ontstaan van de aanrijding, hoeft dat niet zonder meer tot verlies van uw schadevergoeding te leiden.

Anders wordt het als u door alcohol slingerde, te laat reageerde, geen voorrang verleende of gevaarlijk overstak. Dan kan de verzekeraar stellen dat u geheel of gedeeltelijk eigen schuld heeft.

Bij twijfel moet de toedracht zorgvuldig worden onderzocht. Lees ook de algemene informatie over letselschade claimen.

Een slachtoffer van een verkeersongeval met alcohol kan dezelfde schadeposten claimen als bij andere verkeersongevallen. Denk aan:

• medische kosten;
• eigen risico;
• reiskosten;
• inkomensverlies;
• huishoudelijke hulp;
• hulp van familie of mantelzorg;
• studievertraging;
• kosten voor kinderopvang;
• aanpassingen aan woning of voertuig;
• beschadigde kleding of spullen;
• smartengeld.

Op de pagina over schadevergoeding na een auto-ongeval leest u meer over vergoeding na een auto-ongeluk. Een breder overzicht staat op 25 schadeposten bij letselschade.

Zorg eerst voor veiligheid en medische hulp. Bel 112 als er gewonden zijn of als de situatie gevaarlijk is. Vermoedt u dat alcohol in het spel is? Schakel dan de politie in. Een politierapport, ademtest of bloedonderzoek kan later belangrijk bewijs zijn.

Verzamel daarnaast zoveel mogelijk informatie:

• datum, tijd en locatie van het ongeval;
• kentekens en verzekeringsgegevens;
• gegevens van bestuurders en getuigen;
• foto’s van voertuigen, wegdek, remsporen en verkeerssituatie;
• schadeformulier;
• medische informatie;
• correspondentie met verzekeraars.

Laat lichamelijke klachten altijd medisch vastleggen, ook als ze pas later ontstaan. Nekpijn, hoofdpijn, rugklachten, duizeligheid of concentratieproblemen kunnen na een aanrijding later duidelijker worden. Zie ook de pagina over whiplash na een aanrijding.

Bij een verkeersongeval met alcohol ontstaat vaak discussie over schuld, verzekering, bewijs, eigen schade, regres of eigen schuld. Zeker bij letselschade is het verstandig om de schade niet alleen met de verzekeraar af te handelen.

Een letselschadejurist kan beoordelen wie aansprakelijk is, welke verzekeraar moet betalen, welke schadeposten u kunt claimen en of een beroep op het Waarborgfonds Motorverkeer nodig is. Lees meer over juridische hulp bij letselschade.