Kan ik een schadevergoeding krijgen voor verlies aan zelfwerkzaamheid?

Verlies aan zelfwerkzaamheid is de schade die ontstaat wanneer u door letsel werkzaamheden aan uw woning, tuin of bezittingen niet meer zelf kunt uitvoeren. Het gaat om activiteiten die veel mensen zelf doen om kosten te besparen, zoals behangen, schilderen, een schutting repareren, snoeien, gras maaien, onderhoud aan een fiets uitvoeren of een lekkage verhelpen. Deze schadepost verschilt van verlies aan zelfredzaamheid. Zelfredzaamheid ziet vooral op dagelijkse persoonlijke verzorging en huishoudelijke taken, zoals wassen, aankleden, koken en schoonmaken. Zelfwerkzaamheid ziet vooral op onderhoud, klussen en werkzaamheden die minder vaak voorkomen.

Voor vergoeding is niet doorslaggevend dat u vóór het ongeval altijd elke klus volledig zelf uitvoerde. Wel moet aannemelijk zijn dat u de werkzaamheden zonder ongeval waarschijnlijk zelf zou hebben gedaan, geheel of voor een belangrijk deel. Uw leeftijd, ervaring, beschikbare tijd, gezondheid vóór het ongeval, woonsituatie en gebruikelijke taakverdeling binnen het gezin spelen daarbij mee. De juridische basis ligt in het uitgangspunt dat de aansprakelijke partij de schade moet vergoeden die redelijkerwijs uit de gebeurtenis voortvloeit. Dit volgt onder meer uit artikel 6:95 en artikel 6:96 van het Burgerlijk Wetboek.

Onder verlies aan zelfwerkzaamheid vallen vooral onderhouds- en herstelwerkzaamheden die u normaal zelf in en rond de woning zou doen. De werkzaamheden hoeven niet altijd zwaar of technisch ingewikkeld te zijn. Ook terugkerende taken kunnen meetellen als u deze vóór het letsel zelf uitvoerde en u ze door uw beperkingen niet meer veilig of verantwoord kunt doen. Een verzekeraar kijkt daarbij naar de aard, frequentie en noodzaak van de werkzaamheden.

Veelvoorkomende voorbeelden van zelfwerkzaamheid zijn:

• schilderen, behangen en kleine herstelwerkzaamheden binnenshuis
• tuinieren, snoeien, onkruid verwijderen, grasmaaien en onderhoud van bestrating
• reparatie of onderhoud van een schutting, poort, dakgoot, buitenkraan of berging
• schoonmaken van dakgoten, ramen op hoogte en zonnepanelen wanneer dit voorheen gebruikelijk was
• onderhoud aan een auto, fiets, motor of andere bezittingen, voor zover u dit normaal zelf deed
• werkzaamheden bij een geplande verbouwing, zoals vloeren leggen of het monteren van onderdelen

Werkzaamheden die ook zonder ongeval door een vakman zouden zijn uitgevoerd, worden meestal niet volledig als verlies aan zelfwerkzaamheid vergoed. Denk bijvoorbeeld aan een grote dakrenovatie, het vervangen van een cv-ketel of specialistisch elektra-werk. Wel kan een vergoeding passend zijn voor het deel dat u aantoonbaar zelf zou hebben uitgevoerd.

De hoogte van een schadevergoeding voor verlies aan zelfwerkzaamheid verschilt sterk per situatie. Er bestaat dus geen standaardbedrag dat voor iedereen geldt. Bij een concrete berekening wordt gekeken naar de werkelijk betaalde kosten voor vervangende hulp, bijvoorbeeld de factuur van een hovenier, schilder of klusbedrijf. Uurtarieven voor professionele hulp liggen in de praktijk vaak hoger dan een vergoeding voor hulp door familie of vrienden. Als globale marktindicatie worden bedragen van ongeveer € 30 tot € 60 per uur voor professionele hulp en circa € 15 tot € 35 per uur voor informele hulp genoemd. Welke vergoeding redelijk is, hangt af van de werkzaamheden, de regio, de noodzakelijke deskundigheid en de onderbouwing van de claim.

Een schadeberekening kan ook abstract plaatsvinden met de Richtlijn Zelfwerkzaamheid van De Letselschade Raad. Deze richtlijn werkt met jaarlijkse normbedragen, woningcategorieën, correctiefactoren en een percentage voor de mate waarin u beperkt bent.

Een rekenvoorbeeld maakt duidelijk hoe dit werkt. Stel dat het toepasselijke normbedrag voor uw woonsituatie na correcties € 900 per jaar bedraagt. Als u volgens medische informatie voor 50 procent bent beperkt in deze werkzaamheden, komt de jaarlijkse schade in beginsel uit op € 450. Zijn de werkelijke en redelijke kosten aantoonbaar hoger, dan kan een concrete berekening gunstiger zijn.

Bij letselschade geldt een schadebeperkingsplicht. Dat betekent dat u redelijke maatregelen moet nemen om te voorkomen dat uw schade onnodig oploopt. Als uw beperkingen naar verwachting slechts kort duren, kan het redelijk zijn om niet-urgente werkzaamheden uit te stellen. Periodiek schilderwerk dat nog enkele maanden kan wachten, hoeft bijvoorbeeld niet direct te worden uitbesteed wanneer uw herstel op korte termijn wordt verwacht. Van u mag echter niet worden verlangd dat u noodzakelijke werkzaamheden uitstelt als daardoor grotere schade, veiligheidsrisico’s of extra kosten ontstaan.

De omstandigheden van het geval zijn beslissend. Let daarbij vooral op de volgende punten:

• de verwachte duur en ernst van uw lichamelijke beperkingen
• de urgentie van het onderhoud en het risico op verdere schade
• reeds gemaakte afspraken met aannemers of leveranciers
• materialen die vóór het ongeval al waren besteld of betaald
• de financiële gevolgen van uitstel, zoals boetes, waardevermindering of schade aan de woning

In een zaak bij de Rechtbank Noord-Holland speelde achterstallig onderhoud een belangrijke rol. De benadeelde kon noodzakelijke werkzaamheden niet uitvoeren, terwijl de verzekeraar niet tijdig op verzoeken om een voorschot reageerde. De gevolgen van verder uitstel waren aanzienlijk. De zaak laat zien dat een verzekeraar niet zonder meer kan verlangen dat iemand noodzakelijke werkzaamheden blijft uitstellen. Leg verzoeken om een voorschot, offertes en de gevolgen van uitstel daarom altijd schriftelijk vast.

Een verzekeraar kan vraagtekens zetten bij de noodzaak, omvang of hoogte van verlies aan zelfwerkzaamheid. Dat betekent niet automatisch dat uw schadepost niet vergoed wordt. Vaak ontstaat discussie omdat onvoldoende duidelijk is welke klussen u vóór het ongeval deed, hoeveel hulp nodig was of waarom uitstel geen redelijke oplossing was. Een goed onderbouwde, overzichtelijke claim vergroot de kans op een constructieve beoordeling. Vraag de verzekeraar om schriftelijk uit te leggen welke onderdelen worden betwist en op welke informatie dat standpunt is gebaseerd.

Bij een meningsverschil kan het helpen om eerst aanvullende stukken aan te leveren, zoals een gespecificeerde offerte, medische toelichting of urenlijst. Blijft de discussie bestaan, dan kunnen partijen een gezamenlijk deskundigenonderzoek overwegen. Ook kan een belangenbehartiger beoordelen of de Richtlijn Zelfwerkzaamheid juist is toegepast en of een concrete berekening beter past. De redelijke kosten van juridische bijstand komen bij erkende aansprakelijkheid doorgaans voor rekening van de aansprakelijke partij op grond van artikel 6:96 lid 2 onder b van het Burgerlijk Wetboek. Voorwaarde is wel dat de kosten redelijk zijn en redelijkerwijs noodzakelijk waren.

Wacht niet te lang met het verzamelen van bewijs. Herinneringen vervagen en facturen of foto’s raken gemakkelijker kwijt. Door vanaf het begin een logboek bij te houden, kunt u beter laten zien welke praktische gevolgen het letsel voor uw dagelijks leven en woningonderhoud heeft.

Verlies aan zelfwerkzaamheid lijkt soms een kleine schadepost, maar kan bij langdurige of blijvende beperkingen aanzienlijk oplopen. Zeker wanneer u een woning met tuin onderhoudt, veel zelf klust of noodzakelijke werkzaamheden vlak vóór het ongeval had gepland. Het is daarom verstandig deze schadepost al vroeg in het letselschadetraject te bespreken. Een letselschadejurist kan helpen om de juiste berekeningsmethode te kiezen, de actuele richtlijn toe te passen en kosten voor noodzakelijke hulp tijdig als voorschot bij de verzekeraar neer te leggen.

Letselschade.nl kan uw situatie beoordelen aan de hand van uw letsel, woonomgeving, gebruikelijke werkzaamheden en beschikbare bewijsstukken. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar betaalde facturen. Ook onbetaalde hulp door naasten, toekomstige onderhoudskosten en de vraag of werkzaamheden redelijkerwijs konden worden uitgesteld, verdienen aandacht. Een zorgvuldige beoordeling voorkomt dat noodzakelijke hulp buiten beeld blijft of dat u kosten voorschiet terwijl aansprakelijkheid al is erkend.

Heeft u na een ongeval hulp nodig bij onderhoud, klussen of tuinwerk, bewaar dan direct alle relevante informatie. Een eerste inventarisatie van uw beperkingen en kosten kan duidelijk maken welke schadevergoeding voor verlies aan zelfwerkzaamheid passend kan zijn.