Terug naar overzicht
Marijke van Veenen Marijke van Veenen
± min

Leidt snelheidslimiet van130 km/u tot zwaarder letsel?

‘Harder rijden op snelweg verhoogt kans op dodelijk ongeval’ kopte De Volkskrant deze week. De snelheidslimiet van 130 km/u zou tot zwaarder letsel bij ongelukken leiden. Maar is dat ook zo? De ‘zaak’ vanuit verschillende perspectieven belicht.

Er bestaat nog steeds veel onduidelijkheid over de veiligheidsrisico's door het verhogen van de maximumsnelheid op de Nederlandse snelwegen. Sinds 2011 mogen auto's op veel plekken 130 kilometer per uur rijden. De Volkskrant analyseerde de door de politie geregistreerde ongelukken in de afgelopen drie jaar en concludeert: De kans dat er doden vallen bij een groot ongeval op de snelweg neemt toe naarmate de maximumsnelheid hoger is.

De cijfers
Op 130-km-wegen vielen één of meer dodelijke slachtoffers in 10,4 procent van de ongelukken met lichamelijk letsel in 2015. Dat was 7,5 procent op wegen met een maximumsnelheid van 120. Op 100-km-wegen liep slechts 1,7 procent fataal af. Data laten zien dat ongelukken op trajecten met een hogere snelheidslimiet relatief vaker dodelijk aflopen. Ook in 2014 en 2013 is dit patroon te zien. Uit CBS-cijfers van eind april bleek ook al dat het aantal fatale ongelukken op wegen met een maximumsnelheid van 130 kilometer per uur drie keer zo hoog lag als het jaar ervoor. Een en een is twee, ofwel: hoe harder je rijdt, hoe ernstiger het letsel. Klinkt heel aannemelijk. Toch zijn de meningen verdeeld over de uitkomst van de onderzoeksresultaten. Wat is nu waar? 8 opinies van verschillende deskundigen op een rij:

1. Rijkswaterstaat
In het invoeringsjaar (2011) van de verhoogde maximumsnelheid deed Rijkswaterstaat onderzoek naar de veiligheidsrisico's. Daaruit bleek dat de invoering zonder extra veiligheidsmaatregelen zou leiden tot drie tot zeven extra doden. Ook zou het aantal extra gewonden gemiddeld met zo'n vijfentwintig personen stijgen. In maart van dit jaar lijkt Rijkswaterstaat zichzelf tegen te spreken in het fd door te stellen dat met onderzoek haast niet vast te stellen is of er een causaal verband bestaat tussen de maximumsnelheid en het aantal verkeersslachtoffers. “Het is te complex want er spelen heel veel factoren mee, ”aldus het overheidsorgaan.

2. Minister Infrastructuur en Milieu 
Minster Melanie Schultz erkent dat ongelukken op 130-wegen dodelijker zijn, maar dat daar zo veel factoren mee kunnen spelen dat niet met zekerheid is te zeggen of dat komt door de verhoging van de maximumsnelheid.

3. Bestand geRegistreerde Ongevallen in Nederland' (BRON)
De politie verzamelt informatie over ongelukken in het 'Bestand geRegistreerde Ongevallen in Nederland' (BRON), een publiek toegankelijke database. Het bestand is niet compleet: de politie ziet veel, maar ook veel niet. De meeste echt ernstige ongelukken (met lichamelijk letsel en/of dodelijke slachtoffers) worden wel geregistreerd. Vorige maand meldde de politie dat er geen aanwijzingen zijn dat er meer aanrijdingen op 130-wegen plaats vinden.

4. Kennisinstituut Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid 
SWOV constateerde in 2012: "Naarmate de snelheid hoger is, resulteert een botsing in ernstiger letsel. Wie 120 of 130 rijdt en op een paal of andere weggebruiker botst, moet een veel hardere klap incasseren dan wie met 100 kilometer per uur in een ongeluk terechtkomt. Dit jaar meldt het Kennisinstituut dat niet is vast te stellen of het onveilig is om de maximumsnelheid te verhogen.

5. Verkeershoogleraar TU Delft
Bert van Wee is niet verbaasd over de uitkomsten van De Volkskrant. Hij werkte in 2011 mee aan een onderzoek van Rijkswaterstaat naar de te verwachten effecten van de snelheidsverhoging. De kans op ongevallen én op een ernstiger afloop neemt toe, zegt hij. "Op basis van een literatuurstudie was onze verwachting dat 1 km per uur harder rijden leidt tot 3 tot 4 procent meer kans op dodelijke ongevallen."

6. Veilig Verkeer Nederland
Rob Stomphorst beaamt dat er meer verkeersdoden zijn, maar betwijfelt of dat het directe gevolg is van de verhoging van de maximumsnelheid. Op BNR zegt hij: “Je kunt pas een standpunt innemen als je exact weet waardoor het komt dat 130 kilometer per uur leidt tot meer doden.” Volgens Stomphorst zijn de 130-wegen over het algemeen rustiger en hebben ze minder op- en afritten. Dat zou ertoe kunnen leiden dat bestuurders makkelijker afgeleid raken door bijvoorbeeld hun smartphone.

7. De ANWB
Er zijn nauwelijks gegevens over ongevallen op 130 km-wegen, waardoor de effecten voor de veiligheid niet gemeten kunnen worden. En dat moet per direct veranderen vindt de ANWB. In het fd zei Ferry Smit dit voorjaar: “De ongevallenregistratie laat te wensen over. De evaluatie mag vele malen duidelijker en zorgvuldiger worden uitgevoerd, zodat de effecten van een 130 km weg duidelijk worden.”

8. Stichting voor Verkeersslachtoffers
Bestuurslid Arend Smilde zegt in Trouw dat een deel van de verklaring te maken heeft met de toename van de hoeveelheid 130 km-wegvakken. In 2010 vielen er nul doden op die wegen, want die wegen waren er nog niet. Toch is wel praktisch zeker dat de toename van het aantal doden op 130 km-wegen niet verklaarbaar is in termen van vestzak-broekzak. Dit zou een mogelijkheid zijn als de 120 km-wegen een daling te zien gaven die ongeveer gelijke tred houdt met de stijging op 130 km-wegen. In werkelijkheid is ook op 120 km-wegen het dodental toegenomen, van 26 naar 30, en zit het nu ongeveer op het gemiddelde sinds 2011. De verkeersdodencijfers over 2015 lijken wat betreft de 130km-wegen voorlopig geen andere conclusie toe te laten dan dat elke verdere uitbreiding moet worden afgeblazen, en dat terugkeer naar (voorlopig) 120 kilometer per uur als absolute snelheidslimiet om bloedserieuze overweging vraagt.

Gezien bovenstaande reacties is er in Nederland nog veel onduidelijkheid en verdeeldheid over de schadelijke effecten die 130-km wegen wel of niet zouden veroorzaken. Over één ding zijn ze het in elf geval eens: Er moet meer en beter onderzoek gedaan worden naar het verband tussen 130 km wegen en de aard van het ongeval en letsel.